Anasayfa   

İletişim

vergisozluk.com

MEVLÜT FİKİRLİ

   
   

   

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir / Bağımsız Denetçi

   
           
 

A  B  C  Ç  D  E  F  G  H  I  İ  J  K  L  M  N  O  Ö  P  R  S  Ş  T  U  Ü  V  Y  Z

 

 

Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında Makine ve Teçhizat Teslimlerinde KDV İstisnası

1 ila 123 seri numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri, KDV Genel Uygulama  Tebliğin yürürlük tarihi(01/05/2014)nden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Kaldırılan Tebliğlere yapılan atıflar, bu Tebliğin ilgili bölümlerine yapılmış sayılır.

3065 sayılı Kanunun (13/d) maddesindeYatırım Teşvik Belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimlerinin vergiden müstesna olduğu hükme bağlanmış olup, bu istisna uygulamasına ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirlenmiştir.

1. Kapsam

1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde[1] makine ve cihazlar, üretimde kullanılan her türlü makine ve cihazlar ile bunların eklentileri ve bu amaçla kullanılan taşıma gereçleri şeklinde tanımlanmıştır.

Söz konusu istisna uygulaması bakımından da makine ve teçhizat, amortismana tabi iktisadi kıymet niteliği taşıyan ve mal ve hizmet üretiminde kullanılan sabit kıymetleri ifade etmektedir.

Bir malın istisnadan yararlanabilmesi için, öncelikle yatırım teşvik belgesi eki listede yer alması ve makine-teçhizat niteliğinde olması, bu makine-teçhizatın kullanıldığı faaliyetlerin tamamen veya kısmen indirim hakkı tanınan işlemlerden oluşması gerekmektedir.

Söz konusu istisna hükmü, teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamında yapılacak makine-teçhizat teslimlerine ilişkindir. Dolayısıyla, teşvik belgesinde yer alsa dahi, KDV mükellefiyeti bulunmayanlar ile makine-teçhizatı münhasıran indirim hakkı tanınmayan işlemlerde kullanacak mükelleflere yapılacak teslimlerde istisna uygulanmaz. Aynı şekilde, KDV mükellefiyeti olmayan veya makine-teçhizatı münhasıran indirim hakkı tanınmayan işlemlerde kullanacak olanlar tarafından bu malların ithalinde, teşvik belgesinde aksine bilgiler bulunsa bile KDV uygulanır. Makine ve teçhizatın, indirim hakkı bulunan işlemlerde kullanıldığı, hâlihazırda yapılan faaliyetin niteliği ve alınan makine- teçhizatın kullanılacağı işlemlerin KDV açısından indirim hakkı tanınan işlemler olduğu, mükellef tarafından tevsik edilebilir.

Sarf malzemeleri ve yedek parçalar ile hizmet üretiminde doğrudan ve zorunlu olarak kullanılanlar dışındaki masa, sandalye, koltuk, dolap, mefruşat gibi demirbaşlar makine ve teçhizat niteliğinde olmadığından istisna kapsamına girmez.

Taşıt araçları da makine ve teçhizat kapsamına girmez. Bu nedenle otomobil, panel, arazi taşıtı, otobüs (Belediyeler ve İl Özel İdareleri ile bunların bağlı kuruluşları ve hisselerinin tamamına sahip oldukları şirketlerce şehir içi yolcu taşımacılığında kullanılmak üzere iktisap edilecek olanlar hariç), minibüs, kamyonet, kamyon, treyler ve çekici (Euro normlarına uygun yeşil motoru haiz olan çekiciler hariç) gibi taşıt araçları istisnadan faydalanamaz.

Ancak; yüklü ağırlığı 45 tonu geçen offroadtruck tipi kamyonlar ile karayoluna çıkması mümkün olmayan kaya tipi damperli kamyonlar, madencilikte kullanılan damperli kamyonlar, mikserli kamyonlar (beton pompası, silobas vb. monteli olanlar dahil), frigorifik kamyonlar, semi veya frigorifik treylerler, forkliftler, iş makineleri, vinçler, tarım makineleri ve benzerlerinin teslimi ve ithali istisna kapsamındadır.

Hastane yatırımlarına ilişkin teşvik belgelerinde yer alan ambulanslar, hastane yatırımları bakımından makine ve teçhizat niteliğinde olduklarından, bunların tesliminde de istisna uygulanır.

Ayrıca, yalnızca havaalanlarında yolcuları terminalden uçağa ve uçaktan terminale taşımak için kullanılan ve trafiğe çıkmayan apron otobüsü teslimleri de yukarıda belirtilen şartları taşımaları ve apron dışında taşımacılık işi yapmamaları kaydıyla, bu istisna kapsamında değerlendirilir.

İstisna uygulaması makine ve teçhizat niteliğindeki malların teslimine yönelik olduğundan, hizmet ifaları bu uygulamadan yararlanamaz. Ayrıca makine-teçhizat niteliğinde olmayan lisans, yazılım, bilgisayar programı ve benzeri ürünler de teşvik belgesi eki listede yer verilmiş olsalar dahi istisna kapsamında değerlendirilmez. Ancak, teşvik belgesinde bulunan bir makine-teçhizatın içeriğinde yer alan yazılımla birlikte satışı istisnanın uygulanmasına engel değildir.

Teşvik belgesi eki listelerde yer alan ve teşvik belgesi sahibi mükellefe bir bütün halinde teslimine teknik olarak imkân olmadığı için yatırım mahallinde kurulumu, montajı gerçekleştirilen makine-teçhizat istisna kapsamındadır. Bu uygulamada, bizzat teslimi yapan mükellef tarafından yatırım mahallindeki kurulum ve montaj işleri, teslimden ayrı olarak fiyatlandırılmadığı sürece hizmet olarak değerlendirilip istisna dışında tutulmaz, istisna kurulum ve montaj dâhil toplam bedele uygulanır.

Ancak, teşvik belgeli yatırım mallarına teslimden ayrı olarak verilen tadil, bakım, onarım gibi hizmetler ile başka mükelleflerden alınan (teslimi yapan mükellef tarafından alt yüklenicilerden alınan ve bedeli yatırım teşvik belgesi sahibi mükellefe ayrıca yansıtılanlar dahil) kurulum, montaj ve benzeri hizmetler istisna kapsamında değerlendirilmez.

Yatırım teşvik belgesi kapsamında temin edilen makine ve teçhizatın, Ekonomi Bakanlığının izin ve onayı ile yatırım teşvik belgesi sahibi bir başka mükellefe, bu mükellefin sahip olduğu yatırım teşvik belgesi eki listede aynı makine ve teçhizatın yer alması şartıyla istisna kapsamında devri mümkündür. Yatırım teşvik mevzuatı çerçevesinde Ekonomi Bakanlığının onay ve iznine tabi olmayan devir ve satışlarda, onay ve izin aranmaz.

Yatırım teşvik belgesinin süresinin bitmesi nedeniyle Ekonomi Bakanlığına süre uzatma talebinde bulunulması ve talebin olumlu karşılanmış olması halinde, süre bitim tarihi ile ilave yatırım süresinin verildiği tarih arasında (ara dönemi kapsayacak şekilde süre verilmiş olması kaydıyla) süre uzatımı yapılan yatırım teşvik belgesine dayanılarak alınan makine ve teçhizatlar da istisna kapsamındadır.

Yatırım teşvik belgesinin düzenlenmesinden önce, satın alınan makine ve teçhizatlar bakımından istisna uygulamasından yararlanılması mümkün değildir. Yatırım teşvik belgesinin düzenlenmesinden önce istisna kapsamında teslim edilen makine ve teçhizata ilişkin KDV satıcıdan aranır.

Teşvik belgesi eki listede yer alan set, ünite, sistem, takım ve benzerini oluşturan makine ve teçhizat teslimlerinde de bu istisna kapsamında işlem tesis edilir. Set, ünite, sistem, takım ve benzerini oluşturan muhtelif makine ve teçhizatın kısmi teslimleri de istisna kapsamındadır.

2. İstisna Uygulaması

İstisna kapsamında mal satın almak isteyen alıcılar, bağlı oldukları vergi dairesine başvurarak, KDV mükellefiyetlerinin bulunduğuna ve makine-teçhizatı indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanacaklarına dair istisna belgesi (EK: 9A) alarak, bu belgenin örneğini gümrük idarelerine veya yurtiçindeki satıcılara ibraz ederler.

Bu istisnadan faydalanmak üzere vergi dairelerine dilekçe ile başvuran yatırımcılara söz konusu belge verilirken aşağıdaki hususlara dikkat edilir:

a) Yatırımcının vergi dairesinde KDV mükellefiyetinin bulunup bulunmadığı tespit edilir.

b) Yatırımcının iştigal konusu ve yatırım sonunda üretilecek mal ya da hizmetin mahiyeti göz önünde tutularak, yatırım teşvik belgesi eki listelerde belirtilen makine ve teçhizatın indirim hakkı tanınan işlemlerle ilgili olup olmadığı tespit edilir.

c) İndirim hakkı tanınan ve tanınmayan işlemleri birlikte yapan mükelleflerin (Devlet üniversite ve hastaneleri, Belediyeler vb.) durumu değerlendirilirken teşvik belgelerinde yer alan makine ve teçhizatı indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanacakları tevsik edilmelidir.

İstisna belgesi, KDV mükellefine verilir. Vergi dairesi tarafındanistisna belgesi talep edenilgili birim, kurum ve kuruluşun başvuru anında KDV mükellefiyetinin bulunması durumunda bunlar adına, mükellefiyetinin bulunmaması halinde ise varsa KDV mükellefi iktisadi işletmesine istisna belgesi verilir. Bu şekilde yatırım teşvik belgesi kapsamında alınan makine ve teçhizatın ilgili birim, kurum ve kuruluşun veya iktisadi işletmesinin bilanço veya aktifine kaydedilmesi ve bu durumun satın almanın gerçekleştiği döneme ilişkin KDV beyannamesi verme süresi içinde vergi dairesine bildirilmesi gerekmektedir. Aksi halde “indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanma şartı” yerine getirilmemiş olacağından, verginin alıcıdan aranması gerekir. Satıcının istisnalı işlem beyanı ve iade talebi ise genel hükümlere göre yerine getirilir.

01/11/2014 tarihinden itibaren uygulanmak üzere KDV Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Seri No:1 ile üçüncü paragraf aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“İstisna belgesi, KDV mükellefine verilir. Vergi dairesi tarafından istisna belgesi talep eden Devlet üniversiteleri ve hastaneleri, belediyeler ve benzerinin başvuru anında KDV mükellefiyetinin bulunması durumunda bunlar adına, mükellefiyetinin bulunmaması halinde ise varsa KDV mükellefi iktisadi işletmesine istisna belgesi verilir. Bu şekilde yatırım teşvik belgesi kapsamında alınan makine ve teçhizatın Devlet üniversiteleri ve hastaneleri, belediyeler ve benzerinin veya iktisadi işletmesinin bilanço veya aktifine kaydedilmesi ve bu durumun satın almanın gerçekleştiği döneme ilişkin KDV beyannamesi verme süresi içinde vergi dairesine bildirilmesi gerekmektedir. Aksi halde “indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanma şartı” yerine getirilmemiş olacağından, verginin alıcıdan aranması gerekir. Satıcının istisnalı işlem beyanı ve iade talebi ise genel hükümlere göre yerine getirilir.”

Yatırım teşvik belgelerine ekli listelerde makine ve teçhizat tanımına giren iktisadi kıymetler, belgeyi veren idareler tarafından yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde belirlenerek istisnadan yararlanacaklar açıkça ifade edilir.

İstisnadan yararlanmak isteyen yatırımcılar tarafından, teşvik belgesi ve eki listenin aslı satıcıya veya gümrük idaresine ibraz edilerek istisna uygulanması talep edilir.

Sabit kıymetin belgede istisna kapsamına giren mallar arasında yer aldığı belirlendikten sonra KDV uygulamaksızın işlem yapılır. Ayrıca satıcılar veya ilgili gümrük idaresi tarafından listenin uygun bir yerine, satılan veya ithal edilen mal miktarını belirten, "Listenin ..... sırasındaki ...... adet makine ve teçhizat ....... tarih ve ...... sayılı fatura /gümrük beyannamesi ile satılmıştır/ithali yapılmıştır." şerh konularak imza ve kaşe (gümrük idarelerinde mühür) tatbiki suretiyle onaylanır. Listede şerh verilecek yer kalmaması durumunda satıcılar veya gümrük idarelerince listeye alonj ilave edilerek, alonj üzerine şerh verilir.

Bu şekilde şerh düşülen liste ile yatırım teşvik belgesinin birer fotokopisi belge sahipleri tarafından imza ve kaşe tatbik edilmek suretiyle onaylanarak gümrük idarelerine veya satıcılara verilir.

Yatırımcılar, yatırım teşvik belgesi eki listelerde her bir makine ve teçhizat için belirtilen miktardan fazla istisna kapsamında mal alamaz. Satıcılar, ibraz edilen listelerdeki şerhlere bakarak, bu miktarın aşılmamasına dikkat etmelidir.

Gümrük idareleri ve yurtiçindeki satıcılar, yukarıda belirtilenşartlar yerine gelmeden ve bu belge ibraz edilmeden istisna kapsamında işlem yapamaz. Satıcılar tarafından, kendilerine ibraz edilen bu belge 213 sayılı Kanunun muhafaza ve ibraz hükümlerine göre saklanır.

Yatırım teşvik belgesi kapsamında vergiden istisna olarak alınan makine ve teçhizatın satıcıya iadesinde asıl işleme bağlı olarak vergi hesaplanmaz.

3. Bildirim Zorunluluğu

Teşvik belgesi kapsamında KDV hesaplamadan mal tesliminde bulunan satıcılar tarafından her bir vergilendirme dönemi içinde gerçekleştirilen bu kapsamdaki satışlar (EK: 9B)’de yer alan bildirim formu, beyanname verme süresi içinde elektronik ortamda vergi dairesine verilir.

Teşvik belgesi veren İdare tarafından, aylık dönemler itibarıyla verdikleri teşvik belgesi kapsamındaki yatırım mallarından makine ve teçhizat kapsamına girenlerin tutarları mükellef bazında liste halinde Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilir.

Ayrıca teşvik belgesi veren İdare, teşvik belgesi veya eki listelerikaybedenleri; adı soyadı, unvanı, adresi, vergi dairesi, vergi kimlik numarası ve teşvik belgesi tarih ve sayısını da belirterek Gelir İdaresi Başkanlığına bildirir.

4. Yatırımın Usulüne Uygun Olarak Gerçekleşmemesi

3065 sayılı Kanunun (13/d) maddesine göre, yatırımın teşvik belgesinde öngörüldüğü şekilde gerçekleşmemesi halinde, zamanında alınmayan vergi alıcıdan, vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faizi ile birlikte tahsil edilir. Satıcıların KDV iade talepleri ise yürürlükteki mevzuata göre sonuçlandırılır. Zamanında alınmayan vergiler ile vergi cezalarında zamanaşımı, verginin tarhını veya cezanın kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlar.

Yatırımın teşvik belgesinde öngörüldüğü şekilde gerçekleşip gerçekleşmediği Ekonomi Bakanlığı tarafından tespit edilerek, gerekli işlemler yapılmak üzere belge sahibinin bağlı olduğu vergi dairesine bildirilir.

3065 sayılı Kanunun (13/d) maddesinde yer alan istisna kapsamında olmamasına rağmen, söz konusu madde gerekçe gösterilerek ve KDV istisnası uygulanarak yapılan satışlarda vergi ve cezaların satıcıdan aranacağı tabiidir.

5. İstisnanın Beyanı

Bu istisna kapsamına giren işlemler, KDV beyannamesinde yer alan "İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler" kulakçığının, "Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler" tablosunda 308 kod numaralı “Teşvikli yatırım mallarının teslimi” satırı aracılığıyla beyan edilir.

Bu satırın "Teslim ve Hizmet Tutarı" sütununa istisnaya konu mal bedellerinin KDV hariç tutarı, "Yüklenilen KDV" sütununa bu mallara ilişkin alış ve giderlere ait belgelerde gösterilen toplam KDV tutarı yazılır. İade talep etmek istemeyen mükellefler, "Yüklenilen KDV" sütununa “0” yazmalıdır.

İstisna kapsamında işlem yapanlar, 3. bölümünde bahsedilen bildirimi yapmak suretiyle istisnayı tevsik etmelidir.

6. İade

Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizat teslimlerinden kaynaklanan iade taleplerinde aşağıdaki belgeler aranır:

- Standart iade talep dilekçesi

- İstisnanın beyan edildiği döneme ilişkin indirilecek KDV listesi

- İade hakkı doğuran işleme ait yüklenilen KDV listesi

- İadesi talep edilen KDV hesaplama tablosu

- Satış faturaları listesi

- Makine ve teçhizat istisnası bildirim formu

-Alıcının KDV istisnasından yararlanma hakkı bulunduğunu gösterir istisna belgesinin onaylı örneği

- Yatırım teşvik belgesi ile eki global listenin onaylı örneği

6.1. Mahsuben İade

Mükelleflerin bu işlemden kaynaklanan mahsuben iade talepleri, yukarıdaki belgelerin ibraz edilmiş olması halinde miktarına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir.

6.2. Nakden İade

Mükelleflerin bu işlemden kaynaklanan ve 5.000 TL’yi aşmayan nakden iade talepleri vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. İade talebinin 5.000 TL’yi aşması halinde aşan kısmın iadesi,vergi inceleme raporu veya YMM raporuna göre yerine getirilir. Teminat verilmesi halinde mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM raporu sonucuna göre çözülür.

01/11/2014 tarihinden itibaren uygulanmak üzere KDV Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Seri No:1 ile bölümünün ilk cümlesinde yer alan “vergi inceleme raporuna” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya YMM raporuna” ibaresi; ikinci cümlesinde yer alan “vergi inceleme raporu” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya YMM raporu” ibaresi eklenmiştir.

Kaynak.Kdv Madde 13, Genel Uygulama Tebliğ

 

[1]26.12.1992 tarihli ve (mükerrer) 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

 

EK 9: 3065 SAYILI KANUNUN (13/d) BENDİ UYGULAMASINA İLİŞKİN EKLER

EK 9A:YATIRIM TEŞVİK BELGESİ SAHİBİ MÜKELLEFLERE VERİLECEK İSTİSNA BELGESİ ÖRNEĞİ

T.C.

…………………. VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI/DEFTERDARLIĞI

…………..…… Vergi Dairesi Müdürlüğü

………………………………….

………………………………….

İlgi   :............tarihli dilekçeniz.

Dairemizde ..........................vergi kimlik numarası ile KDV mükellefiyetiniz bulunmaktadır.

............tarih ve ................sayılı Yatırım Teşvik Belgesi eki listede KDV istisnasından faydalanılabileceği belirtilmiş bulunan makine-teçhizatın KDV mevzuatına göre indirim hakkı tanınan işlemlerle ilgili olduğu tespit edilmiştir.

Bu makine ve teçhizatın ithalinde ve tarafınıza tesliminde 3065 sayılı KDV Kanununun (13/d) maddesi kapsamında istisna uygulanabilecektir.

İstisnanın uygulanmasında, Genel Tebliğdeki usul ve esaslara uyulmaması halinde gerekli müeyyidelerin uygulanacağı tabiidir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

 

                                                                                              Vergi Dairesi Müdürü

 

 

 

EK 9B:YATIRIM TEŞVİK BELGESİ KAPSAMINDAKİ MAKİNA TEÇHİZAT İSTİSNASI BİLDİRİM FORMU

 

YATIRIM TEŞVİK BELGESİ KAPSAMINDAKİ

MAKİNA VE TEÇHİZAT İSTİSNASI BİLDİRİM FORMU

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mükellefin

Adı Soyadı (Unvanı):

 

Vergi Dairesi           :

 

Vergi Kimlik No      :

 

 

 

 

Sıra No

ALICININ

SATILAN MALIN

SATIŞ FATURASININ

YATIRIM TEŞVİK BELGESİNİN

Adı Soyadı (Unvanı)

Vergi Dairesi

Vergi Kimlik No

Cinsi

Miktarı

Tutarı (TL)

Tarihi

Sayısı

Tarihi

Sayısı

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İmza ve Kaşe

 

Kdv Genel Uygulama Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli

TEŞVİK BELGELİ MALLARDA KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI VE ERTELEME UYGULAMASI

1.TEŞVİK BELGELİ MAKİNA VE TEÇHİZAT TESLİMLERİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI

KDV Kanununun 13/d maddesinde yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri KDV den istisna edilmiş, uygulamanın usul ve esasları 69 ve 87 Seri No.lu KDV Genel Tebliğleri ile belirlenmiştir.

4369 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine eklenen (d) bendinde, yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makina ve teçhizat teslimleri katma değer vergisinden istisna edilmekte olup istisna uygulamasına ilişkin  69 Seri No'lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde  açıklamalar yapılmıştır.

Buna göre, yatırım teşvik belgesinde yer alan mallardan "makina ve teçhizat" niteliği taşıyanların yurtiçi teslimleri ile ithalinde 01/08/1998 tarihinden itibaren katma değer vergisi uygulanmayacaktır.

Şu kadar ki, yatırımın teşvik belgesinde öngörüldüğü şekilde gerçekleşmemesi halinde, zamanında alınmayan vergi alıcıdan, vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faizi ile birlikte tahsil edilir. Zamanında alınmayan vergiler ile vergi cezalarında zamanaşımı, verginin tarhını veya cezanın kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlar.

1.1. Kapsam ve Tanım

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde  makina ve cihazlar, üretimde kullanılan her türlü makina ve cihazlar ile bunların eklentileri ve bu amaçla kullanılan taşıma gereçleri şeklinde tanımlanmıştır.

Buna göre makina ve teçhizat, amortismana tabi iktisadi kıymet niteliği taşıyan ve mal ve hizmet üretiminde kullanılan sabit kıymetlerdir. Bir sabit kıymetin istisnadan yararlanabilmesi için, öncelikle makina ve teçhizat niteliğinde olması, ayrıca mal ve hizmet üretiminde kullanılması gerekmektedir. Sektörlerin yapısı itibariyle üretim faaliyetinin yanısıra idari ve pazarlama gibi üretim dışı alanlarda kullanılan aynı cins sabit kıymetler ise bu kapsama girmeyecektir.

Sarf malzemeleri ve yedek parçalar ile hizmet üretiminde doğrudan ve zorunlu olarak kullanılanlar dışındaki masa, sandalye, koltuk, dolap, mefruşat gibi demirbaşlar makina ve teçhizat kapsamına girmediğinden istisnadan yararlanamayacaktır.

Taşıt araçları da makina ve teçhizat kapsamına girmemektedir. Bu nedenle otomobil, panel, arazi taşıtı, otobüs(Belediyeler ve İl Özel İdareleri ile bunların bağlı kuruluşları ve hisselerinin tamamına sahip oldukları şirketlerce şehir içi yolcu taşımacılığında kullanılmak üzere iktisap edilecek olanlar hariç-97 Seri No'lu KDV Genel Tebliğin yayımı tarihinde yürürlüğe girmek üzere eklenen parantez içi hüküm), minibüs, kamyonet, kamyon, treyler ve çekici  ( Euro normlarını haiz olanlar hariç-89 seri no'lu Kdv Genel Tebliğ ile değişen parantez içi ibare) gibi taşıt araçları istisnadan faydalanamayacaktır. *değişmeden önceki şekli(Euro I ve Euro II normlarına uygun yeşil motoru haiz olanlar hariç)

Ancak; yüklü ağırlığı 45 tonu geçen off road truck tipi kamyonlar ile karayoluna çıkması mümkün olmayan kaya tipi damperli kamyonlar, madencilikte kullanılan damperli kamyonlar, frigorifik kamyonlar, forkliftler, iş makinaları, vinçler, tarım makinaları ve benzerlerinin teslim ve ithalinde istisna kapsamında işlem yapılacaktır.

Hava, deniz ve demiryolu taşıma araçları da makina ve teçhizat kapsamına girmemektedir. Ancak Katma Değer Vergisi Kanununun l3/a maddesindeki şartların mevcudiyeti halinde bu araçların teslim ve ithalinde, sözü edilen 13 üncü maddede düzenlenen "araçlara ilişkin istisna" hükümleri çerçevesinde istisna uygulanabilecektir.

Hastane yatırımları için ambulanslar makine ve teçhizat olarak değerlendirileceğinden, istisnadan yararlanacağı belirtilen taşıt araçları kapsamına, hastane yatırımlarına ilişkin teşvik belgelerinde yer alan ambulanslar da dahil edildiği 74 Seri No'lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde  açıklama yapılmıştır.

Yatırım Teşvik Belgesi Sahibi Mükelleflerin KDV İstisnasından Yararlanabilmesi İçin Vergi Dairesinden Alacakları Yazı

87 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin (A) bölümünde, istisna kapsamında mal satın almak isteyen alıcıların, bağlı oldukları vergi dairesine başvurarak, KDV mükellefiyetlerinin bulunduğuna ve makine - teçhizatı indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanacaklarına dair bir yazı alarak, noter veya YMM onaylı örneklerini gümrük idarelerine veya yurt içindeki satıcılara ibraz etmeleri gerektiği belirtilmiştir.

KDV Kanununun 13/d maddesinde düzenlenen istisnadan faydalanmak üzere vergi dairelerine dilekçe ile başvuran yatırımcılara 87 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinde belirtilen yazı verilirken aşağıdaki hususlara dikkat edilecektir.

(1) Yatırımcının vergi dairesinde KDV mükellefiyetinin bulunup bulunmadığı tespit edilecektir.

(2) Yatırımcının iştigal konusu ve yatırım sonunda üretilecek mal ya da hizmetin mahiyeti göz önünde tutularak, yatırım teşvik belgesi eki listelerde belirtilen makine-teçhizatın indirim hakkı tanınan işlemlerle ilgili olup olmadığı tespit edilecektir.

(3) Yatırımcının durumunun Tebliğde belirtilen şartlara uygun olmasının anlaşılması halinde kendisine aşağıdaki yazı verilecektir.

 

"......................................

İLGİ : ............tarihli dilekçeniz.

Dairemizde .......................... vergi kimlik numarası ile katma değer vergisi mükellefiyetiniz bulunmaktadır.

............tarih ve ................sayılı Yatırım Teşvik Belgesi eki listede KDV istisnasından faydalanılabileceği belirtilmiş bulunan makine-teçhizatın KDV mevzuatına göre indirim hakkı tanınan işlemlerle ilgili olduğu tespit edilmiştir.

Bu makine ve teçhizatın ithalinde ve tarafınıza tesliminde KDV Kanununun 13/d maddesi kapsamında istisna uygulanabilecektir.

İstisnanın uygulanmasında, ilgili Genel Tebliğlerdeki usul ve esaslara uyulmaması halinde gerekli müeyyidelerin uygulanacağı tabiidir.

Bilgi edinilmesini rica ederim."

(4) Daha sonra ihtilaflara neden olmaması için, indirim hakkı tanınan ve tanınmayan işlemleri birlikte yapan mükelleflerin (Devlet üniversite ve hastaneleri, Belediyeler vb.) durumu değerlendirilirken, teşvik belgelerinde yer alan makine-teçhizatın hangi amaçla kullanılacağı mutlaka araştırılacaktır.

Örneğin, bir Devlet üniversitesinin öğrencilerin eğitiminde kullanacağı makine ve teçhizat, yatırım teşvik belgesinde yer alsa bile, üniversiteye yukarıda belirtildiği şekilde yazı verilmeyecektir. Bunun gibi, Belediyelerin asfalt dökümü, kanalizasyon inşası gibi verginin konusuna girmeyen beledî faaliyetlerde kullanacakları makine-teçhizat için, yatırım teşvik belgesinde yer alsa bile, istisnadan yararlanmasına imkan tanıyan yazı verilmeyecektir.

YATIRIM TEŞVİK BELGESİ KAPSAMINDA İKTİSAP EDİLECEK APRON OTOBÜSLERİ

3065 sayılı KDV Kanununun 13/d maddesine göre, yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri vergiden müstesnadır. İstisnanın şartları 69 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinde açıklanmıştır.

Tebliğin (1.1.1.) bölümünde, makine ve teçhizatın, amortismana tabi iktisadi kıymet niteliği taşıyan, mal ve hizmet üretiminde kullanılan sabit kıymetler olduğu belirtilerek, bir sabit kıymetin istisnadan yararlanabilmesi için, öncelikle makine ve teçhizat niteliğinde olması, ayrıca mal ve hizmet üretiminde kullanılması gerektiği; taşıt araçlarının makine ve teçhizat kapsamına girmediği, ancak yüklü ağırlığı 45 tonu geçen off road truck tipi kamyonlar ile karayoluna çıkması mümkün olmayan kaya tipi damperli kamyonlar, madencilikte kullanılan damperli kamyonlar, frigorifik kamyonlar, forkliftler, iş makineleri, vinçler, tarım makineleri ve benzerlerinin teslim ve ithalinin istisna kapsamına gireceği açıklanmıştır.

Bu uygulama çerçevesinde, yalnızca havaalanlarında yolcuları terminalden uçağa ve uçaktan terminale taşımak için kullanılan ve trafiğe çıkmayan apron otobüslerinin;

-yatırım teşvik belgesi eki listelerde yer almaları,

-indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanılmaları,

-apron dışında taşımacılık işi yapmamaları,

şartıyla KDV Kanununun 13/d maddesinde düzenlenen istisna kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.

1.1.2. Yatırım Teşvik Belgesi Tarihine Göre İstisna Uygulaması

1.1.2.1. Yeni Teşvik Belgeleri

01/08/1998 tarihinden sonra düzenlenen yatırım teşvik belgelerine ekli listelerde makina ve teçhizat tanımına giren sabit kıymetler, belgeyi veren idareler tarafından yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde belirlenerek istisnadan yararlanacakları açıkça ifade edilecektir.

İstisnadan yararlanmak isteyen yatırımcılar teşvik belgesini ve eki listenin aslını satıcıya veya gümrük idaresine ibraz ederek istisna uygulanmasını talep edeceklerdir.

Bu kapsamda işlem yapan satıcılar ve gümrük idareleri sabit kıymetin belgede istisna kapsamına giren mallar arasında yer aldığını belirledikten sonra katma değer vergisi uygulamaksızın işlem yapacaklardır. Ayrıca listenin uygun bir yerine satılan veya ithal edilen mal miktarını belirten "Listenin ..... sırasındaki ...... adet makina ve teçhizat ....... tarih ve ...... sayılı fatura /beyanname ile satılmıştır/ithali yapılmıştır." şerhini koyarak imza ve kaşe (gümrük idarelerinde mühür) tatbiki suretiyle onaylayacaklardır.

Bu şekilde şerh düşülen liste ile yatırım teşvik belgesinin birer fotokopisi belge sahipleri tarafından imza ve kaşe tatbik edilmek suretiyle onaylanarak gümrük idarelerine veya satıcılara verilecektir.

Yatırımcılar, yatırım teşvik belgesi eki listelerde her bir makina ve teçhizat için belirtilen miktardan fazla istisna kapsamında mal alamayacaktır. Satıcıların, ibraz edilen listelerdeki şerhlere bakarak, bu miktarın aşılmamasına dikkat etmeleri gerekmektedir.

1.1.2.2. Eski Teşvik Belgeleri

01/08/1998 tarihinden önce düzenlenen yatırım teşvik belgelerinde yer alan makina ve teçhizatın bu tarihten sonraki teslim ve ithalinde de istisna uygulanacaktır.

Ancak, bu belgelerin eki listelerde makina ve teçhizat kapsamına giren mallarla ilgili bir belirleme yer almamaktadır. Belgeyi veren idareler tarafından listeler, söz konusu belirlemeyi ihtiva edecek biçimde yenileninceye kadar, istisnadan faydalanmak isteyen alıcılar, makina ve teçhizat kapsamına giren malların belirlenmesi için teşvik belgesi ve eki listelerle birlikte yatırımın yapıldığı ildeki sanayi ve ticaret müdürlüklerine başvuracaklardır. Başvuru sırasında daha önce ithalat veya satın alma yoluyla iktisap edilen mallar, mükellef tarafından liste üzerinde adetleri de belirtilerek, imzalanmak suretiyle beyan edilecektir.

İllerdeki sanayi ve ticaret müdürlükleri, listelerde yer alan mallardan makina ve teçhizat kapsamına girenleri yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde belirledikten sonra, listeye "Listenin .../ .../ ... sıralarında yer alan mallar makina ve teçhizat kapsamındadır." şerhini koyarak onaylayacaklar ve şerhli listeler ile yatırım teşvik belgelerinin birer örneğini Hazine Müsteşarlığı ile mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine göndereceklerdir.

1/8/1998 tarihinden önce verilen teşvik belgeleri yenileninceye kadar, teşvik belgesi eki listelerdeki mallardan makine ve teçhizat kapsamına girenlerin yatırımın yapıldığı ildeki sanayi ve ticaret müdürlüklerince belirlenmesi uygulamasına son verilmiştir. Buna göre, 1/8/1998 tarihinden önce alınan teşvik belgelerinden 74 Seri No'lu KDV Genel Tebliğin yayımı tarihine kadar sanayi ve ticaret müdürlüklerine tespit yaptırmayanlar, bu tesbiti belgeyi veren kurumlara yaptıracaklardır.

Mükellefler yatırım teşvik belgesi ile sanayi ve ticaret müdürlüklerince onaylı listenin aslını satıcılara veya gümrük idarelerine ibraz ederek istisna uygulanmasını talep edeceklerdir. Satıcılar ve gümrük idareleri istisna kapsamında teslim veya ithal edilen mal için teşvik belgesi eki listeye yukarıdaki bölümde yer alan şerhi koyacaklar ve belirtilen esaslara göre istisna uygulayarak işlem yapacaklardır.

Yatırım teşvik belgesi ve eki listelerin birer fotokopisi yatırım teşvik belgesi sahipleri tarafından imza ve kaşe tatbik edilmek suretiyle onaylanarak gümrük idarelerine ve satıcılara verilecektir.

Öte yandan yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflerin teşvik belgesi aldıkları idareye liste değişikliği amacıyla başvurmaları halinde listedeki mallardan makina ve teçhizat niteliğinde olanların belirlenmesini sağlamaları da mümkündür. Bu durumda sanayi ve ticaret müdürlüklerine müracaat edilerek listenin onaylatılmasının gerekmeyeceği tabiidir.

1.1.3. Yatırım Teşvik Belgelerinin Bildirilmesi

Teşvik belgesi veren idareler, aylık dönemler itibariyle verdikleri teşvik belgesi kapsamındaki yatırım mallarından makina ve teçhizat kapsamına girenlerin tutarlarını mükellef bazında Gelirler Genel Müdürlüğüne bildireceklerdir.

Öte yandan söz konusu idareler teşvik belgesi veya eki listeleri kaybedenleri; adı soyadı, ünvanı, adresi, vergi dairesi, vergi kimlik numarası ve teşvik belgesi tarih ve sayısını da belirterek Gelirler Genel Müdürlüğüne ayrıca bildireceklerdir.

1.1.4. Yatırımın Usulüne Uygun Olarak Gerçekleşmemesi

Yukarıdaki şartlara uygun olarak satış yapanlar, teslimden sonra yatırımın teşvik belgesinde öngörüldüğü şekilde gerçekleşmemesi nedeniyle ortaya çıkan vergi ve cezalardan sorumlu olmayacaklardır. Bu durumda ziyaa uğratılan vergi alıcılardan, yürürlükteki mevzuata göre ceza uygulanacak gecikme faizi ile birlikte tahsil edilecektir.

Zamanında alınmayan vergiler ile vergi cezalarında zamanaşımı, verginin tarhını veya cezanın kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlayacaktır.

1.1.5. İstisnanın Beyanı

İstisna kapsamında yapılan teslimlere ilişkin bedeller katma değer vergisi beyannamesinin 28 inci satırına dahil edilerek matrahtan düşülecektir. İstisnayı belgelemek üzere bu dönem beyannamesine, örneği Tebliğ ekinde yer alan form doldurularak eklenecektir.

1.1.6. İade Uygulaması

Yatırım teşvik belgesinde yer alan makina ve teçhizatın teslim ve ithalatı ile ilgili istisna, "tam istisna" mahiyetindedir. İstisna kapsamına giren makina ve teçhizatı teslim edenler, bu malların iktisabı dolayısıyla yüklendikleri katma değer vergilerini genel esaslara bağlı kalmak şartıyla indirim konusu yapacaklar, indirimin mümkün olmaması halinde nakden veya mahsuben iade olarak talep edebileceklerdir.

İade talep eden mükellefler beyannamelerine ayrıca alış ve satış faturalarının (imalatçılarda sadece satış faturalarının; fotokopileri veya bu faturaların dökümünü gösteren bir listeyi ekleyeceklerdir. İstisnadan doğan iade, beyannameye eklenecek Bildirimin 77 ve 78 inci satırlarında gösterilecektir.

Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporu ile İade (72 Seri No'lu KDv Genel Tebliğ)

28. İstisna kapsamına giren makina ve teçhizat teslimleri dolayısıyla yüklenilip indirimle giderilemeyen katma değer vergileri yeminli mali müşavir tasdik raporuna göre nakden iade edilebilecektir. Bu suretle iadenin yapılmasında, ihracattan doğan katma değer vergisi iadelerinin yeminli mali müşavir tasdik raporuyla yerine getirilmesine ilişkin hadler geçerli olacaktır.

Mahsup(72 Seri No'lu KDv Genel Tebliğ)

29. Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin(9) değişik 52 nci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, Kanunun 13/d maddesi kapsamına giren teşvikli makina ve teçhizat teslimlerinden doğan katma değer vergisi alacaklarının, hak sahibi mükelleflerin kendi vergi borçlarına mahsubunda, miktarına bakılmaksızın inceleme raporu ve teminat aranılmaması uygun görülmüştür. Bu mahsup işleminde söz konusu istisna ve iade uygulamasında aranılan belgelerin vergi dairesine ibraz edileceği tabiidir.

27.01.2010 tarih ve 53 seri nolu Katma Değer Vergisi Sirküleri ile; KDV Kanununun (8/2), (9/1), (29/2) ve (32) nci maddelerinden kaynaklanan KDV iade taleplerinde, “indirilecek KDV listesi”, “yüklenilen KDV listesi” ve “satış faturaları listesi” ile iade için ibrazı istenilen durumlarda “gümrük (çıkış) beyannamesi listesi”nin elektronik ortamda alınması uygun görülmüştür. Konuya İlişkin açıklama için tıklayınız.

1.2. TEŞVİKLİ YATIRIM MALI İTHALATINDA ERTELEME UYGULAMASI

Bilindiği üzere, teşvikli yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gereken katma değer vergisi, fiilen indirimin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenmekte, erteleme kapsamına girecek mallar Maliye Bakanlığı ve Hazine ve Dış Tıcaret Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenmekte idi. Bu uygulama 01/08/1998 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılmış,ancak 4369 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihe kadar alınan yatırım teşvik belgesinde yer alan mallardan makina ve teçhizat niteliği taşımayanlar için erteleme uygulamasının devamı öngörülmüştür.

Bu düzenlemelere göre, teşvikli yatırım mallarının ithalinde katma değer vergisi uygulaması aşağıdaki şekilde yürütülecektir.

1) Yatırım teşvik belgesinde yer alan mallardan makina ve teçhizat niteliği taşıyanların 01/08/1998 tarihinden itibaren teslim ve ithali istisna kapsamına alınmıştır. Bu malların yurt içi tesliminde olduğu gibi ithalinde de bu Tebliğin (1.1) bölümündeki açıklamalar çerçevesinde katma-değer vergisi uygulanmayacaktır.

2) 4369 sayılı Kanunun yayımlandığı 29/07/1998 tarihine kadar alınan yatırım teşvik belgelerinde yer alan ve ithalde erteleme uygulamasından faydalanması öngörülen, ancak bu Tebliğin (1.1) bölümündeki tanıma göre makina ve teçhizat niteliği taşımayan malların ithalinde, 3065 sayılı Kanunun 49/2 nci maddesine göre yatırım teşvik belgesinin süresine bağlı olarak erteleme uygulamasına devam edilecektir.

3) 4369 sayılı Kanunun yayımlandığı 29/07/1998 tarihinden sonra alınan yatırım teşvik belgelerinde yer alan, ancak makina ve teçhizat niteliği taşımayan malların teslim ve ithalinde, genel esaslar çerçevesinde katma değer vergisi uygulanacaktır. Bunlar için erteleme söz konusu olmayacaktır.

4) 4369 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihten önce veya sonra yapılan ertelemeler için verilen teminatların çözümünde, 3065 sayılı Kanunun 49/2 nci maddesi gereğince yayımlanan Genel Tebliğlerde yer alan açıklamalara göre işlem yapılacaktır.

Katma Değer Vergisi Mükellefi Bulunmayanlara Yapılan Teslimlerde İstisna

(4842 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle eklenen geçici madde Yürürlük; 24.04.2003) KDV Kanunun 13 üncü maddesinin (d) bendi hükmü, teşvik belgesine sahip katma değer vergisi mükellefiyeti bulunmayanlara Geçiçi 18. maddenin yürürlüğe girdiği 24.04.2003 tarihe kadar belge kapsamında yapılan makine ve teçhizat teslimlerinde de uygulanır.

 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 13 üncü maddesine 4369 sayılı Kanunla eklenen (d) bendine göre, teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makine-teçhizat teslimleri vergiden müstesnadır. Bu hüküm uyarınca, teşvik belgesinde yer alsa dahi, katma değer vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar ile makine-teçhizatı münhasıran indirim hakkı tanınmayan işlemlerde kullanacak olanlara yapılacak teslimlerde istisna uygulanamayacaktır.

Ancak, bu hükmün yürürlüğe girmesinden sonra verilen bazı teşvik belgelerinde, mükellef olmayan yatırımcılar (bankalar, kamu kuruluşları vb.) için istisna öngörülmüş, belgeleri esas alan satıcılar da istisna kapsamında teslimde bulunmuşlardır. Teslimleri istisna kapsamına girmeyen ancak teşvik belgelerine dayanarak istisna uygulamış olan satıcıların kendi kusurlarından kaynaklanmayan bu işlemler nedeniyle zarara uğramalarının önlenmesi amacıyla, 4842 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanununa geçici 18 inci madde eklenerek Katma Değer Vergisi Kanununun 13/d maddesindeki istisnanın, teşvik belgesine sahip olan ancak katma değer vergisi mükellefiyeti bulunmayanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar belge kapsamında yapılan makine ve teçhizat teslimlerinde de uygulanması hükme bağlanmıştır.

4842 sayılı Kanunun yayım tarihi olan 24/04/2003 tarihinde yürürlüğe giren bu hükme göre, KDV mükellefiyeti olmayan yatırımcılara teşvik belgesine dayanarak 24/04/2003 tarihine kadar (bu tarih dahil) yapılan teslimler, sözü edilen Kanunun 13/d maddesindeki istisna kapsamında mütalaa edilecektir. Bu nedenle, KDV mükellefiyeti bulunmayanlara 24/04/2003 tarihine kadar yapılan makine-teçhizat teslimleri dolayısıyla tarhiyat yapılmayacak, yapılmış olan tarhiyatlar Vergi Usul Kanununa göre düzeltilecek, satıcının bu tarhiyatlar nedeniyle yargı yoluna başvurmuş olması halinde ihtilaftan vazgeçilecektir.

Öte yandan, 24/04/2003 tarihinden sonra, katma değer vergisi mükellefiyeti olmayan veya makine-teçhizatı münhasıran indirim hakkı tanınmayan işlemlerde kullanacak olanlara yapılacak teslimlerde ve bu malların ithalinde, teşvik belgesinde aksine bilgiler bulunsa bile katma değer vergisi uygulanacaktır. İstisna kapsamında mal satın almak isteyen alıcılar, bağlı oldukları vergi dairesine başvurarak, katma değer vergisi mükellefiyetlerinin bulunduğuna ve makine-teçhizatı indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanacaklarına dair bir yazı alarak, noter veya YMM onaylı örneklerini gümrük idarelerine veya yurt içindeki satıcılara ibraz edeceklerdir. Gümrük idareleri ve yurt içindeki satıcılar 69 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğindeki diğer şartlar yerine gelmeden ve bu belge ibraz edilmeden istisna kapsamında işlem yapmayacaklardır. Satıcıların kendilerine ibraz edilen bu belgeyi Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümlerine göre saklamaları gerekmektedir.

YATIRIM MALLARININ İTHALİNDE ERTELENEN KATMA DEĞER VERGİSİ İÇİN VERİLEN TEMİNATIN ÇÖZÜLMESİ VE YATIRIMIN TEŞVİK BELGESİNDE ÖNGÖRÜLEN ŞEKİLDE GERÇEKLEŞMEMESİ :

Katma Değer Vergisi Kanununun 46. maddesinin 6. fıkrası gereğince, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından verilen teşvik belgelerinde gösterilen yatırım mallarının ithalinde ertelenen katma değer vergisi için verilen teminatın çözümüne ilişkin usul aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.

1. Erteleme Uygulamasından Yararlanacak Olanlar :

Erteleme uygulamasından yararlanılabilmesi için, teşvik belgeli yatırım malını ithal edenin, gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olması ve bu malın indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanılması şarttır.

2. Erteleme Uygulanmasından Yararlanamayacak Olanlar :

Aşağıda belirtilen kişiler erteleme uygulamasından yararlanamayacaklardır.

a) Gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olmayanlar.

Örnek :

Katma değer vergisi mükellefiyeti söz konusu olmayan bir banka, teşvik belgesi almak suretiyle bir bilgisayar cihazı ithal etmiştir. Bu cihazla ilgili ithalde ödenmesi gereken katma değer vergisi, ertelenemiyecektir.

b) Faaliyetleri münhasıran indirim hakkı tanınmayan işlemlerden oluşan mükellefler.

Örnek :

Faaliyeti tamamiyle 150 m2'nin altında konut imal edip satmak olan bir şirket, teşvik belgeli olarak bir inşaat makinası ithal etmiştir. Bu makinenin ithalatı sırasında hesaplanacak katma değer vergisi, dahilde indirim konusu yapılamıyacağından, bu verginin ertelenmesi de söz konusu olmayacaktır.

c) Katma Değer Vergisi mükellefi olmakla beraber ithal ettiği teşvik belgeli yatırım malını, indirim hakkı tanınmayan işlemlerde kullanacak olanlar.

Örnek :

Çeşitli faaliyetleri nedeniyle katma değer vergisi mükellefiyeti bulunan bir belediye, münhasıran yol yapım faaliyetlerinde kullanmak üzre teşvik belgeli olarak bir iş makinası ithal etmiştir. Bu belediyenin yol yapım işi, verginin konusuna girmediğinden, yol yapımında kullanılan iş makinası ithali dolayısıyla yüklenmesi katma değer vergisi, indirim konusu yapılamayacaktır. Bu nedenle, yol yapım faaliyetinde kullanılacak teşvik belgeli makinenin ithalatında hesaplanan katma değer vergisi, erteleme uygulamasından yararlanamayacaktır. Ancak, söz konusu iş makinasının belediyeye ait iktisadi işletmede kullanılmak üzere ithal edilmesi halinde, iktisadi işletmenin faaliyetleri vergiye tabi olduğundan, iş makinasına ait ithal sırasında hesaplanan katma değer vergisi erteleme uygulamasından yararlanacaktır.

3. İthalde Ertelenen Vergiye Ait Teminatın Çözülmesi :

Teşvik belgeli yatırım mallarının ithali sırasında ertelenen vergiler dolayısıyla gümrük idarelerince alınan teminatların çözümü için asli şart, ithalatın gerçekleştiği tarihten sonra ödenen vergiler toplamının, tecil edilen vergiler toplamına ulaşmasıdır. İthalatın gerçekleştiği tarih ise malların gümrükten çekildiği tarihtir. Bu şartın gerçekleşmesinden sonra mükellefler, her bir gümrük idaresini, bu gümrük idarelerince ertelenen katma değer vergisi tutarlarını ve teminatın miktarını bildirir bir dilekçe ile bağlı oldukları vergi dairelerine başvuracaklardır. Bu dilekçeye gümrük giriş beyannamesi, teşvik belgesi, çeki listesi ve gümrük idarelerince verilen teminat esham ve tahvilat alındıları asılları veya noterce onaylı örnekleri eklenecektir.

Bu dilekçeyi alan vergi dairesi, ithalatın gerçekleştiği tarihten itibaren ödenen vergiler toplamının, ithalde ertelenen vergi tutarına ulaştığını gördükten sonra, durumu ilgili her bir gümrük idaresine doğrudan bildirecek ve teminatın çözülmesini isteyecektir.

Bu yazıya dayanılarak gümrük idarelerince, ithalde ertelenen vergi terkin edilecek ve mükellefin teminatı çözülecektir.

Terkin edilen vergi ödenmediği için hiçbir şekilde indirim konusu yapılamayacak ve gider kaydedilemeyecektir.

Teminatın çözülmesine ilişkin hesaplamalar ise aşağıdaki şekilde yapılacaktır.

a) Faaliyetleri Tamamen Vergiye Tabi İşlemlerden Oluşan Mükellefler :

Faaliyetlerinin tamamı vergiye tabi olan, teşvik belgeli yatırım malı ithal eden ve bu yatırım malına ait gümrükte hesaplanan katma değer vergisini teminat vermek suretiyle ertelettiren mükelleflerin, yatırım mallarını ithal ettikleri tarihten itibaren fiilen ödedikleri katma değer vergileri, gümrükte ertelenen vergiler tutarına ulaştığında teminatları çözülecektir.

b) Faaliyetleri Tamamen İade Hakkı Doğuran İşlemlerden Oluşan Mükellefler :

İade hakkı doğuran işlemler Katma Değer Vergisi Kanununun 32. maddesinde sayılan istisnalar ile temel gıda maddelerine ilişkin işlemlerdir. Faaliyetleri münhasıran bu işlemlerden oluşan mükelleflerin teminatı; ilgili dönem beyannamelerinde, iade hakkı doğuran işlemler nedeniyle beyan edilen bedellerin % 12'sinden, (farklı oranlarda katma değer vergisine tabi işlemlerin söz konusu olması halinde, bu oranlar ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle) aynı beyannamede varsa iadesi gereken vergi tutarlarının düşülmesi sonunda kalan miktarların toplamının, ertelenen vergi tutarına ulaşması halinde çözülecektir.

Örnek :

Bir mükellef, teşvik belgeli 4 adet kamyon ithal etmiş ve bu ithalat ile ilgili gümrükte hesaplanan 24.000.000 liralık katma değer vergisini terninat vermek suretiyle ertelettirmiştir. Bu mükellef, söz konuusu kamyonları ile sadece uluslararası nakliyecilik yapmakta ve bu iş katma değer vergisinden müstesna bulunmaktadır.

Bu mükellefin, kamyonları ithal ettiği tarihten itibaren, vergiden istisna edilen toplam hasılatının % 12'si, ithalde ertelenen katma değer vergisi tutarı olan 24.000.000 liraya ulaştığında teminatı çözülecektir. Ancak aynı dönemlerde, mükellefe nakden veya mahsup yoluyla yapılan iadeler, teminatın çözümü ile ilgili hesaplamadan düşülecektir.

c) İade Hakkı Doğuran İşlemlerle, Vergiye Tabi İşlemleri Birlikte Yapan Mükellefler:

İade hakkı doğuran işlemlerinin yanında, vergiye tabi faaliyetleri de bulunan mükelleflerin, ithalde ertelenen katma değer vergisi dolayısıyla verdikleri teminatın çözülmesinde, ödedikleri katma değer vergisi ile iade hakkı doğuran işlemlere ait bedelin % 12'sinin toplamı dikkate alınacaktır. Bu toplamdan, mevcutsa iade edilecek katma değer vergisi düşüldükten sonra kalan miktarın ithalde ertelenen vergi tutarına ulaşmasından sorıra, teminat çözülecektir.

d) Kısmi İstisna Kapsamında İşlem Yapan Mükellefler :

İndirim hakkı tanınan ve tanınmayan işlemleri birlikte yapan mükellefler, teşvik belgeli yatırım malını münhasıran indirim hakkı tanınmayan işlemlerde kullanmaları halinde erteleme uygulamasından yararlanamayacaklardır. Ancak teşvik belgeli yatırım malının, her iki işlem için de kullanılıyor olması halinde, erteleme uygulamasından yararlanabileceklerdir. Bu durumda teminat, yukarıda (a) bölümünde açıklandığı şekilde, yani vergi dairesine fiilen ödenen vergiler toplamına bağlı olarak çözülecektir. İndirim hakkı tanınmayan işlemlere ait bedellerin % 12'si olarak bulunan miktarlar ise hesaplamaya kesinlikle dahil edilmeyecektir.

Örnek :

Bir anonim şirket, teşvik belgeli bir iş makinası ithal etmiş ve bu makina ile ilgili gümrükte 3.600.000 lira olarak hesaplanan katma değer vergisini teminat vermek suretiyle ertelettirmiştir.

Bu mükellef, ithal ettiği iş makinasıyla biryandan başka firmaların işlerinde bedeli karşılığında hizmet vermekte, diğer yandan söz konusu makinayı indirim hakkı tanınmayan kendi konut inşaatında kullanmaktadır.

Sözü edilen mükellefin, bu makina ithalatını gerçekleştirdiği tarihten sonra ödediği katma değer vergilerinin, ithalde ertelenen 3.600.000 liraya ulaşması halinde, teminatı çözülecektir. Ancak, mükellefin satışını yaptığı kısmi istisna kapsamına giren konutlara ait hasılatı, bu hesaplamada hiç bir şekilde dikkate alınmayacaktır.

1/8/1998 TARİHİNDEN ÖNCE İTHAL EDİLEN TEŞVİK BELGESİNE BAĞLI YATIRIM MALLARINA AİT TEMİNATLARIN ÇÖZÜMÜ

Katma Değer Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla kaldırılan 46. maddesinin 6. fıkrası ile 4369 sayılı Kanunla kaldırılan 49. maddesinin 2. fıkrası kapsamında 1.8.1998 tarihinden önce teşvik belgesine bağlı olarak ithal edilen yatırım mallarına ait hesaplanan katma değer vergisinin ertelenmesi için gümrük idarelerine verilen teminatların çözümü, 26 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin E/3 bölümündeki açıklamalar doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.

Bu açıklamalara göre, teşvik belgeli yatırım mallarının ithali sırasında ertelenen vergiler nedeniyle gümrük idarelerince alınan teminatların çözümü için, ithalattan sonra ödenen vergiler toplamının, tecil edilen vergiler toplamına ulaşması gerekmektedir. Mükellefler ödenen vergilerin ertelenen vergiler toplamına ulaştığı dönemde, gümrük (giriş) beyannamesi, teşvik belgesi, çeki listesi (bulunmadığı hallerde global liste) ve gümrük idarelerince verilen ayniyat esham ve tahvilat alındısının asılları veya noterce onaylı örnekleri ile birlikte bu durumu gösteren bir yazı verilmesi talebiyle bağlı oldukları vergi dairesine başvurmaktadırlar.

Bakanlığımıza intikal eden olaylardan, bazı mükelleflerin ödedikleri katma değer vergisini gösteren yazıyı vergi dairesinden talepleri sırasında 26 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin E/3 bölümünde sayılan belgeleri ibraz edemedikleri, bu yüzden de teminatların çözümü için gümrük idaresine verecekleri yazıları alamadıkları anlaşılmıştır.

Bu durumda olan mükellefler; sözü edilen belgelerin ilgili kurumlardan temin edilmiş onaylı örneklerini ibraz edebilecekleri gibi, ilgili kurumların kayıtları esas alınarak düzenlenecek ( örneğin gümrük idarelerince teminat mektupları emanet defteri uyarınca verilen ya da Hazine Müsteşarlığı'nca teşvik belgesi tamamlama vizesinin yapıldığını ve yatırımın tamamlandığını belirten) kanaat getirici herhangi bir yazıyla da vergi dairelerine başvurabileceklerdir.

4. Yatırımın Teşvik Belgesinde Öngörülen Şekilde Gerçekleşmemesi :

Katma Değer Vergisi Kanununun 46/6. maddesinde, teşvikli yatırımlarda, yatırımın teşvik belgesinde öngörülen şekilde tamamlanmaması halinde, bu yatırım için ithal edilen mallara ait gümrükte ertelenen verginin, 6183 sayılı Kanunun hükümlerine göre belirlenen tecil faizinin % 50 zamlı tutarı ile birlikte tahsil edileceği hükme bağlanmıştır.

Bu hüküm uyarınca, teşvikli yatırımlarda, yatırımın teşvik belgesinde öngörülen şekilde tamamlanmadığının Devlet Planlama Teşkilatınca veya incelemeler ile tespit edilmesi halinde, gümrükte ertelenen vergi, erteleme tarihinden itibaren, 6183 sayılı Kanunun 48. maddesine göre ilgili yıllar için belirlenen geçerli tecil faizinin % 50 fazlası ile birlikte tahsil edilecektir.
 

MUTEMET ELİYLE İTHALAT

Bilindiği üzere 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/2 nci maddesi gereğince, her türlü mal ve hizmet ithali katma değer vergisine tabi bulunmaktadır.

Aynı Kanunun 46 ncı maddesine 3099 sayılı Kanunla eklenen 6 ncı fıkra hükmü uyarınca Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gereken katma değer vergisi tarh ve tahakkuk ettirilerek, bu verginin fiilen indirilmesinin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenmekte ve ertelenen katma değer vergisi kadar teminat alınmaktadır. Yatırımın gerçekleşmesinden sonra, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanıp beyan edilerek ödenen katma değer vergisi toplamı yatırım mallarının ithalinde ertelenen katma değer vergisi toplamına ulaştığında vergi dairesinden alınacak bir yazı Gümrük İdaresine ibraz edilerek teminat çözülmektedir.

26.12.1985 tarih ve 18970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İthalat Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi hükmü gereğince Teşvik Belgesine bağlı olarak mutemet eliyle yapılan ithalatta yukarıda belirtilen Kanun hükmünün uygulanmasında aşağıdaki şekilde hareket edilmesi gerekmektedir.

Bilindiği gibi, ithalatın mutemet eliyle yapılması durumunda vekalet akdine benzer bir durum söz konusu olup; mutemet, ithalatçının vekili gibi ithalat işlemlerini takip etmesine rağmen, ithal edilen malın mülkiyeti kendisine geçmemekte malın mülkiyeti asıl ithalatçıya ait bulunmaktadır.

Buna göre ithalatın yukarıda belirtildiği şekilde mutemet eliyle yapılması halinde, Gümrük Giriş beyannamesi adına tescil edilen mutemet firmanın veya bu firmayı mutemet tayin eden firmanın mutemet firma lehine teminat vermesi mümkün bulunmaktadır. Söz konusu teminat, yatırımın gerçekleştirilmesinden sonra, ithalatçı firmanın vergiye tabi işlemleri dolayısıyla vergi dairesine beyan edip ödediği katma değer vergisi tutarının, ithalat sırasında ertelenen vergi miktarına ulaşması sonucu, ilgili vergi dairesinden alınacak yazının gümrük idaresine ibrazı ile çözülebilecektir.

Diğer taraftan mutemet firmanın, bu ithalat işlemi için yaptığı aracılık işlemi nedeniyle elde ettiği komisyonculuk geliri katma değer vergisi kapsamında vergilendirilecektir.

Ek : Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki Makina Teçhizat İstisnası Bildirim Formu

Kaynak:KDV Madde 13,Tebliğ 24,26,69,72,74,87,88,89,97,99,Geçici Madde 18,Sirküler 60

         

 K.İhsaniyeMah.Hazım Uluşahin İş Merkezi B Blok Kat:4/410 Selçuklu/KONYA
Telefon: 0332 237 06 77 Faks : 0332 235 24 56 Gsm: 0532 764 93 75
Tüm Hakları Saklıdır

bilgi@vergisozluk.com
Yasal uyarı